Kalit soʻzlar:
- қумли чўл
- ўтлоқи-алювиал
- суртусли қўнғир
- гумус
- азот
- фосфор
- калий
- эскидан ва янгидан суғориладиган
- оч тусли бўз
Abstrak
Мақолада Зарафшон дарёсининг қуйи ва ўрта оқимида кенг тарқалган янгидан суғориладиган, ўзлаштирилган қумли чўл, эскидан суғориладиган ўтлоқи аллювиал, янгидан суғориладиган суртусли қўнғир-ўтлоқи, бўз-ўтлоқи тупроқларнинг кимёвий таркиблари тавсифланган бўлиб, антропоген омиллар таъсирида тупроқлардаги озиқа моддаларининг камайиб кетганлиги ифодаланган. Эскидан суғориладиган ўтлоқи аллювиал тупроқларида гумус миқдори ҳайдов ва ҳайдов ости қатламларида 0,859-0,971% ва 0,715-0,894% ни ташкил этса, янгидан суғориладиган сур тусли қўнғир-ўтлоқи тупроқларда 0,891-0,750% ни ташкил этади. Суғориладиган ва янгидан ўзлаштирилган қумли чўл тупроқларининг ялпи азот-0,052-0,082%, фосфор-0,075-0,15%, калий миқдори 0,66-0,916% ни ташкил этади.
Adabiyotlar
Бобомуродов Ш.М. Тупроқшуносликда замонавий геоахборот технологиялари (ГАТ) ни қўллаш самарадорлигининг илмий-амалий асослари: Б.ф.д. диссертацияси – Тошкент, 2019. – 184 б.
Боиров А.Ж., Нуриддинова Х.Т., Жўраев Ш.А. Чирчиқ дарёси ҳавзаси тупроқлари азот фонди. – Тошкент, 2020. – 160 б.
Гафурова Л.А., Алябина И.О., Набиева Г.М., Джалилова Г.Т., Мамбетназаров Б.С. ГИС технологии в почвоведении. – М.: –Т.: – 2019. – С. – 184.
Қўзиев Р.Қ., Абдурахмонов Н.Ю. Суғориладиган тупроқлар эволюцияси ва унумдорлиги. – Тошкент: «Navroz», 2015. – 208 б.
Қурвантаев Р., Назарова С.М. Зарафшон воҳаси қуйи оқими суғориладиган ўтлоқи тупроқларининг агрофизикавий ҳолати // Монография – Бухоро: «Дурдона нашёти». –2021. –160 б.
Назарова С.М., Курвантаев Р. Орошаемые почвы Бухарского оазиса // Аграрная наука – сельскому хозяйству. VII Международная научно- практическая конференция. Сборник. Книга 2. – Барнаул: –2012. – С. –182-183.
Ташқўзиев М.М. Тупроқда умумий гумус ва ҳаракатчан гумус моддалари миқдорининг унинг унумдорлиги кўрсаткичи сифатида фойдаланишга доир услубий кўрсатмалар. – Тошкент: – 2006. – 48 б.
Хакимова Н.Х. Зарафшон дарёси қуйи ва ўрта оқими тупроқларининг агрофизикавий хоссалари ва биологик фаоллиги. Б.ф.ф.д. автореферати –Тошкент: – 2022. – 46 б.
Шадиева Н.И. Гумусное состояние и физико-химические свойства гуминовых кислот горных почв Туркестанского хребта. / Ўзбекистон аграр фани хабарномаси журнали. – Тошкент: – 2017. – №3(69) – Б. –12-17.
Юлдашев Г., Турдалиев А. Геохимические особенности циклических элементов в агроландшафтах пустынь / Аграрная наука. Всероссийский научный аграрный журнал. – 2014. – №1. – С. –15-17.