Kalit soʻzlar:
- sholi
- og‘ir metallar
- fitoremediatsiya
- sug‘oriladigan tipik bo‘z tuproq
- harakatchan shakllar
- Alanga navi
- Lazurniy navi
Abstrak
Ushbu maqolada vegetatsiya tajribalari asosida og‘ir metallar bilan sun’iy ifloslantirilgan sug‘oriladigan tipik bo‘z tuproqlarda yetishtirilgan Alanga va Lazurniy sholi navlari ta’sirida og‘ir metallarning harakatchan shakllari miqdorining kamayishi tahlil qilingan. Tadqiqotlar natijasida 2021-2023-yillar davomida Cu, Pb, Ni, Cd, Cr, Co va Zn elementlarining harakatchan shakllari barcha tajriba variantlarida kamaygani aniqlandi. Lazurniy navida eng katta kamayish Zn (102,03-45,08 mg/kg), Pb (31,23-13,80 mg/kg) va Cr (16,85-7,44 mg/kg), Alanga navida esa Zn (82,19-42,01 mg/kg; 40,18 mg/kg), Pb (29,61-15,14 mg/kg; 14,47 mg/kg) hamda Cr (21,14-7,15 mg/kg; 13,99 mg/kg) elementlarida qayd etildi. Olingan natijalar har ikkala sholi navining og‘ir metallar bilan ifloslangan tuproqlarni fitoremediatsiya qilishda samarali ekanligini ko‘rsatdi.
Adabiyotlar
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 30-yanvardagi PF-16-son Farmoni. “Oʻzbekiston-2030” strategiyasini “Atrof-muhitni asrash va “yashil iqtisodiyot” yilida amalga oshirishga oid davlat dasturi toʻgʻrisida”. – Toshkent, 2025.
Методические указания по определению тяжелых металлов в почвах сельхозугодий и продукции растениеводства. Изд. 2-е, перераб. и доп. – М.: ЦИНАО, 1992. – 61 с.
Alloway B.J. Heavy Metals in Soils. Heavy Metals in Soils: Trace Metals and Metalloids in Soils and their Bioavailability. 3rd ed. Dordrecht: Springer, 2013. – 614 p.
Kumar V., Singh J., Kumar P. et al. Phytoremediation of Heavy Metals from Soil. Phytoremediation of heavy metals from soil: A review // Chemosphere. - 2021. – Vol. 284. – 131-156.
Ali H., Khan E., Sajad M.A. Phytoremediation of Heavy Metals-Concepts and Applications. Phytoremediation of heavy metals-Concepts and applications // Chemosphere. - 2013. – Vol. 91, No. 7. – P. – 869-881.
Chen H., Tang Z., Wang P. et al. Rice and Heavy Metal Accumulation. Rice as an important crop in relation to heavy metal accumulation and food safety: A review // Environmental Pollution. - 2018. - Vol. 243. – P. – 89-105.
Kale A. Bioremediation: Definition, Types, Process and Application. Microbiology Notes. - 2025. - URL: https://microbiologynotes.com
Learn Biomimicry. What is Bioremediation? Definition & Examples. – 2026. – URL: https:// learnbiomimicry.org