Kalit soʻzlar:
- tomchilatib sug‘orish
- fertigatsiya
- NPK
- suv sarfi
- pomidor
- ildiz tizimi
- vegetatsiya fazasi
- resurs tejamkor texnologiya
- suvdan samarali foydalanish
Abstrak
Maqolada tomchilatib sug‘orish va fertigatsiya texnologiyalari asosida pomidorning fiziologik fazalariga mos ravishda suv va oziqa elementlar miqdorlarini aniq tartibda ta’minlashga doir ilmiy ma’lumotlar keltirilgan. Tajriba doirasida suv va mineral o‘g‘itlar miqdorlari pomidorning ildiz tizimi rivojlanishiga va tuproqning fizik-agrokimyoviy xususiyatlariga asoslanib ishlab chiqildi. Vegetatsiya bosqichlariga mos ravishda NPK elementlarining maqbul nisbati va konsentratsiyasi hamda sug‘orish tizimi qo‘llanilganda suv sarfi 20-40 foizga kamayishi va mineral o‘g‘itlardan foydalanish koeffitsiyenti 20-30 foizga oshishi aniqlandi. Bu pomidorning ildiz zonasida namlik va oziqa elementlarni uzluksizligini ta’minlab, hosildorlikni va resurs tejamkorligini sezilarli darajada oshirdi. Shu bilan birga, mikroo‘g‘itlarning qo‘llanilishi pomidorning turli stress omillariga chidamliligini oshirish va fotosintez jarayonini faollashtirishga xizmat qildi.
Adabiyotlar
Kuscu H., Altay V. Optimizing levels of water and nitrogen applied through drip irrigation for yield, quality, and water productivity of processing tomato. – Springer, 2014. - P. 1-12.
Singh J., Sharma A., Kumar R. Effect of drip irrigation and fertigation on soil water dynamics and productivity of greenhouse tomatoes. – Water, 2023. – Vol. 15, No 11. - P. 2086.
Zhang G., Li X., Wang H. Drip fertigation promotes water and nitrogen use efficiency and yield stability through improved root growth for tomatoes. - Agricultural Water Management, 2021. – Vol. 253. - P. 107-115.
Li X., Zhang G., Wang H., et al. Review on drip irrigation: impact on crop yield, quality, and water productivity. – Water, 2023. – Vol. 15, No 9. - P. 1733.
Hebbar S.S., Ramachandrappa B.K., Nanjappa H.V., Prabhakar M. Fertigation studies and irrigation scheduling in drip irrigation system in tomato crop (Lycopersicon esculentum L.). - European Journal of Agronomy, 2003. – Vol. 19, No 2. - P. 327-340.
Satyendra Kumar D., Prabhakar M., Hebbar S.S., Nair A.K. Studies on NPK drip fertigation in field grown tomato (Lycopersicon esculentum Mill.). - European Journal of Agronomy, 2004. – Vol. 21, No 1. - P. 117-127.
Vaddula Y., Singh K. Progression of drip irrigation and fertigation in cotton across the globe and its future perspectives for sustainable agriculture: an overview. - Applied Water Science, 2023. – Vol. 13. - P. 177.
Wu L., Zheng H. Regional climate effects of irrigation under Central Asia warming by 2.0 °C. - Remote Sensing, 2023. – Vol. 15, No 14. - P. 3672.
FAO. Water and One Health. - Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations; 2024.
FAO. The State of the World’s Land and Water Resources for Food and Agriculture (SOLAW 2021): Facts and Figures. - Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations; 2021.
Zhu J., Chen Y., Li Z., et al. Using film‑mulched drip irrigation to improve irrigation water productivity in arid conditions. – Remote Sensing, 2023. – Vol. 15, No 18. - P. 4615.
Li H., Wang S., Liu Y., et al. Drip irrigation mode affects tomato yield by regulating root–soil interactions. - Agricultural Water Management, 2021. – Vol. 253. - P. 116-126.
FAO. Make Every Drop Count: Water Scarcity and Agriculture. - Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations; 2021.
FAO. Global Symposium on Soils for Nutrition. - Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations; 2022.
FAO. Contribution of Water Control to Food Supply. - Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations; 2023.
Sharipova M.Ch. Innovative drip irrigation method and its impact on the yield of Nigella sativa. - International Journal of Artificial Intelligence, 2025. - Vol. 05, Issue 06. - P. 11241130. - Termiz State University of Engineering and Agro‑Technology, Uzbekistan.
Kadirov Z.Z., Bozorov B.E., Avliyokulov M.M. Drip irrigation of garden. - Educational Research in Universal Sciences, 2023. – Vol. 2, No 4 SPECIAL. - P. 939-942. - National Research University of Bukhara Medical Resources Management Institute, Uzbekistan.
Adilbaeva A.A. Study of the possibilities of using water‑saving drip irrigation systems in rice growing. - Modern Science and Research, 2025. – Vol. 4, Issue 7. - P. 45-52. – Republic of Karakalpakstan, Uzbekistan.
Eshmanov H.N. Hydroecological efficiency of irrigation systems in agriculture. - Journal of Multidisciplinary Sciences and Innovations, 2025. – Vol. 4, Issue 6. - P. 78-87. - Bukhara State Technical University, Uzbekistan.
Isayev S.Kh., Murodov O.U., Kattayev B.S., Saylixanova M.K. Cultivation of cotton using drip irrigation technology. - American Journal of Agriculture and Horticulture Innovations, 2025. – Vol. 10, No 2. - P. 31–34. - National Research University “TIIAME” & Bukhara State Technical University, Uzbekistan.