G‘O‘ZA PARVARISHIDA AZOT, FOSFOR VA KALIYLI O‘G‘ITLARNI BIR VAQTDA QO‘LLASHNING ILMIY ASOSLARI

Abstrak

Mazkur tadqiqotda g‘o‘za parvarishida azot (N), fosfor (P) va kaliy (K)li mineral o‘g‘itlarning bir vaqtda kompleks qo‘llanilishi tizimi o‘rganildi. Dala tajribalarida NPK o‘g‘itlarini turli miqdorlarda (N150P105K75; N250P175K125; N350P245K175) va fenologik fazalarga muvofiq taqsimlash orqali ildiz rivojlanishi, fotosintez faoliyati va generativ organlar shakllanishi tahlil qilindi. Natijalar kompleks NPK qo‘llash elementlar o‘rtasidagi sinergiyani (integral o‘g‘itlash effekti) ta’minlab, azot, fosfor va kaliyning o‘zlashtirilishini sezilarli darajada oshirishini ko‘rsatdi. Shu bilan birga, ekish va shonalash fazalarida teng balansda qo‘llanilgan NPK o‘z vaqtida va uzluksiz oziqa muhitini yaratishi, mineral o‘g‘itlarning samaradorligini oshirishi to‘g‘risidagi ma’lumotlar keltirildi. Tadqiqot natijalari respublika sharoitida sug‘oriladigan tipik bo‘z tuproq sharoitida g‘o‘zaning oziqlanish tizimini maqbullashtirish uchun ilmiy asoslangan yondashuv sifatida qo‘llanilishi mumkinligini tasdiqlaydi.

Adabiyotlar

Zhu X.‑h., Wang Z., Zhang C., Wang Y.‑f., Wang X.‑y., Yu,H.‑b., & Sheng J.‑d. (2024). Effects of Combined Applications of Nitrogen, Phosphorus and Potassium Fertilizers on Cotton Nutrient Absorption, Yield and Fertilizer Utilization Efficiency. Chinese Journal of Soil Science, 55(1), 121-129.

Chen Y., Li Y., Meng X., & Guan C. (2023). Variation of Nitrogen, Phosphorus, and Potassium Contents in Drip‑Irrigated Cotton at Different Yield Levels under Combined Effects of Nitrogen, Phosphorus and Potassium. Agronomy, 14(3).

NIE Jun‑jun Qin Du‑lin, Liu Yan‑hui Wang Shuang‑lei, Zhang Mei‑ling, et al. (2019). Characteristics on Uptake and Distribution of Nitrogen, Phosphorus and Potassium in Different Genotypes of Bt Cotton. Journal of Plant Nutrition and Fertilizers, 25(10), 1690-1701.

Journal of Cotton Research (PU Yuanchun, Wang Peilin, Abbas Mubashir, Asif Iqbal, et al.) (2025). Insights from Model Plants to Improve Cotton’s Use of Nitrogen and Phosphorus. Journal of Cotton Research, 8, Article 16.

Jyothi T.V., & Hebsur N.S. (2018-19). Nutrient Uptake and Soil Fertility Status after Harvest of Bt Cotton as Influenced by Graded Levels of NPK Fertilizers in Alfisol. Journal of Applied and Natural Science.

Dev Raj et al. (2007). Influence of Different Nutrient Management on Yield and Nutrient Uptake in Cotton. Krishikosh Agricultural Repository (field nutrient management study).

Li, Z. (2024). A review of cotton cultivation techniques for high yield. Cotton Genomics and Genetics, 15(6), 284–293. DOI:10.5376/cgg.2024.15.0027.

Honnappa, H. M., Shekara, B. G., Sannagoudar, M. S., Patil, L., & Hamsa, N. (2019). Effect of Nitrogen, Phosphorus and Potassium Levels on Yield and Economics of Interspecific Hybrid Cotton (Gossypium spp.) under Southern Dry Zone of Karnataka. Journal of Experimental Agriculture International, 30(6), 1–8.

Insights from model plants to improve cotton’s use of nitrogen and phosphorus (2025). Journal of Cotton Research, 8, Article 16.

Kong F., Ullah I., Ali S., Li H., Wang J., Khattak W.A., & Zhou Z. (2020). Phosphorus Application Improves the Cotton Yield. Agronomy, 10(2): - Р. 153.

Zhang Z. (2023). The Estimation of Nitrogen Uptake and Utilization Efficiency in Cotton Notulae Botanicae Horti Agrobotanici Cluj‑Napoca.

Soil Applied Potassium Combined with Foliar Applicatio. (2025). Journal of Soil Science and Plant Nutrition.

Kutlimuratova D.B., Shnibayev T., Uzakbergenova M., Reyimbayeva A., & Imalatdinova U. (2025). The Influence of Non‑Traditional Fertilizers on Cotton Productivity. European International Journal, 5(03): - Р. 47-49.

Zamani et al. (2021) Estimation of Cotton Nutrient Uptake Based on the QUEFTS Model in Xinjiang (2021). Agronomy, 12(6), 1427.