Kalit soʻzlar:
- ug‘oriladigan bo‘z
- bo‘z-o‘tloqi
- o‘tloqi-bo‘z
- o‘tloqi va botqoq tuproqlar
- unumdorlik
- CO2
- atmosfera
- terassa
- oqim
- namlik
- harorat
Abstrak
Ushbu maqolada Toshkent viloyati Yangiyo‘l tumani Chirchiq daryosining I-V terrasalaridagi sug‘oriladigan bo‘z, bo‘z-o‘tloqi, o‘tloqi-bo‘z, o‘tloqi va botqoq tuproqlaridan atmosferaga ajraladigan CO2 konsentratsiyasining o‘zgarishi o‘rganilgan bo‘lib, bunda har bir terrasada tuproq tiplaridan 5 ta nuqtadan o‘lchovlar olinib, havo va tuproq harorati, CO2 intervali, zichlik (press 3 daqiqa) o‘rganildi. Natijalar namlikka boy botqoq, o‘tloqi va o‘tloqi bo‘z tuproqlarda CO2 ajralishi yuqori ekanini (775-1114 ppm/μmol mol-¹), bo‘z tuproqlarda esa pastroq yoki o‘rtacha (550-766 ppm/μmol mol-¹) darajani ko‘rsatdi. Tatqiqot natijalariga ko‘ra, hudud tuproqlaridan chiqadigan CO2 oqimlarini (tuproqdan atmosferaga chiqadigan CO2 oqimining tezligi) baholash va uglerod aylanishini mahalliy sharoitda o‘rganish uchun muhim amaliy va ilmiy ma’lumot hisoblanadi.
Adabiyotlar
Gafurova L.A., Abdraxmanov T.A., Jabborov Z.A., Saidova. M.E.Degradatsiyasi o‘quv qo‘llanma – Toshkent, 2012. 48-b.
Sulaymonov I.J., Batashov A.R., Egamberdiev M.X., Odilov I.K. Tuproqshunoslik va agrokimyo. B-107-113-114.
Niyazmetov U. X. Sug‘oriladigan o‘tloqi-bo‘z tuproqlarning tavsifi va unumdorligi. 28-b.
Глазовская М.А. Роль и функции педосферы в геохимических циклах углеродах. Почвоведение 1996, №2. С. 174-186.
Yuldashev G‘., Raximov A., Isag‘aliev M. Bo‘z va o‘tloqi tuproqlarda pedolitogen uglerodning o‘zgarishi. “Tuproqshunoslikning dolzarb muammolari”. Innovatsion texnologiyalar - tuproq resurslarini barqaror boshqarishning asosi” Respublika onlayn ilmiy-amaliy seminar to‘plami – Toshkent,2020. 64-b.
R Lal. Soil health and carbon management - Food and energy security, 2016. Cited by 1059 Related articles All 12 version.s
Ram L., Richard W., Ali F., Almoutaz E. Ripendra Awal Soil CO2 emission in response to organic amendments, temperature, and rainfall. Selamawit Woldesenbet & Eric Risch Scientific Reports | (2020) 10:5849 | https://doi.org/10.1038/s41598-020-62267-6.
Wenmei He ., Gayoung Yo., Mohammad M., Youjin K., Xuanlin Ch., Peer J. Impact assessment of high soil CO2 on plant growth and soil environment: a greenhouse study 2019 Jan 25;7:e6311. doi: 10.7717/peerj.6311.
Marija G., Aleksandra P., Igor B . Soil C-CO2 Emissions Across Different Land Uses in a Peri-Urban Area of Central Croatia. Faculty of Agriculture, University of Zagreb, Svetosimunska Street 25, 10000 Zagreb, Croatia Author to whom correspondence should be addressed. Land 2025, 14(9), 1876; https://doi.org/10.3390/land14091876
Guarrera S., Vanella D., Consoli S. “Analysis of small-scale soil CO₂ fluxes in an orange orchard under irrigation and soil conservative practices” 2024. Scientific ReportsAnalysis of small-scale soil CO₂ fluxes in an orange orchard - S. Guarrera et al. (2024, Scientific Reports / PMC).
Qiao Chen. Characteristics of soil profile CO₂ concentrations in karst areas and their significance for global carbon cycles and climate change // Earth System Dynamics, Vol. 10, iss. 3, P. 525–538. 2016.