Kalit soʻzlar:
- unumdorlik
- gumus
- tuzlar zahirasi
- gidromorf
- yarim gidromorf
- ekologik holat
Abstrak
Ushbu maqolada Markaziy Farg‘ona hududlarida keng tarqalgan sug‘oriladigan o‘tloqi-saz, o‘tloqi va cho‘l-o‘tloqi tuproqlarida sodir bo‘layotgan degradatsiya jarayonlari hamda ularning meliorativ holati keltirilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, o‘rganilgan sug‘oriladigan tuproqlarda sodir bo‘ladigan fizik, kimyoviy va biologik jarayonlar doimiy o‘zgarish xususiyatiga ega bo‘lib, gumus va tuzlar miqdori hamda ularning zahirasi tuproq turiga ko‘ra keskin farqlanishi aniqlandi. Ikkilamchi sho‘rlanish tuproqlarning meliorativ holatini yomonlashtirayotgan asosiy omillar hisoblanadi. 1999–2023 yillar davomida C:N nisbatining ortishi tuproq ekologik holatining yaxshilanib borayotganligini ko‘rsatadi. Meliorativ choralarni tizimli qo‘llash, organik o‘g‘itlarni qo‘llash, drenaj faoliyatini tiklash va sho‘r yuvish ishlarini samarali tashkil etish Markaziy Farg‘ona sug‘oriladigan tuproqlarida degradatsiya jarayonlarini kamaytirishning asosiy yo‘llari ekanligi bayon etilgan.
Adabiyotlar
O‘zbekiston Respublikasining yer fondi. 18.10.2021 yil. https://kadastr.uz/uz/yer-hisobiyo’nalishi.
Abduraxmonov N.Yu., Mansurov Sh.S. Tuproq unumdorligi va qishloq xo‘jaligi ekinlar hosildorligini oshirishning zamonaviy-innovatsion texnologiyalari muammo va yechimlar. Ilmiyamaliy anjuman, – Buxoro 2021. – B. –14-20.
Abduraxmonov N.Yu., Sobitov O.T., Qalandarov N.N., Pulatov M.K. Markaziy Farg‘ona sug‘oriladigan cho‘l-o‘tloqi tuproqlarining xossalari va unumdorligi // O‘zbekiston zamini. – Toshkent, 2024. – №3. – B. – 14–17.
Abduraxmonov N.Yu., Pulatov M.K., Sobitov O‘.T. Markaziy Farg‘ona sug‘oriladigan tuproqlarining xossalari va unumdorligi / Innovative developments and research in education. International scientific-online conference. – Canada, Ottawa, 2021. – P. –3 33-337.
Abduraxmonov N.Yu., Pulatov M.K., Sobitov O‘.T., Mansurov Sh.S., Yuldashev I.Q. Markaziy Farg‘ona sug‘oriladigan o‘tloqi va o‘tloqi-saz tuproqlarining meliorativ holati va unumdorligi / “Intellectual education technological solutions and innovative digital tools international scientific-online conference” colletions of scientific works. – Amsterdam, 2022, №8. – B. – 24-29.
Axmedov A.U., Turdaliyev J.M., Parpiyev G‘.T., Ismonov A.J. Yer osti sizot suvlarining Farg‘ona vodiysi gidromorf tuproqlari xossalari va morfogenetik hususiyatlariga ta’siri. Respublika ilmiy-amaliy konferensiya. – Toshkent, ToshDAU, 2013. – B. – 126-130.
Qo‘ziev R.Q., Abduraxmonov N.Yu. Sug‘oriladigan tuproqlarning evolyusiyasi va unumdorligi. Monografiya. – Toshkent, 2015. – 212 b.
Qurvantayev R., Turg‘unov M.M. Qishloq xo‘jaligi yerlaridan samarali foydalanish, lazerli tekislash orqali tuproq xossalarini yaxshilash bo‘yicha tavsiyanoma. – Toshkent, 2019. –1 7 b.
Sobitov O‘.T., Pulatov M.K., Yuldoshev I.Q., Abduraxmonov N.Yu. Markaziy Farg‘ona sug‘oriladigan o‘tloqi-saz tuproqlarining umumiy fizik xossalari // Tuproqshunoslik va agrokimyo. – Toshkent, 2022. – №3. – B. 53–57.
Yeрмаков В.В., Тютиков С.Ф., Сафонов В.А. Биогеохимическая индикaция микроэлементов / Отв. ред. Т.И.Моисеенко. – Москва, 2018. –311 c.
