Kalit soʻzlar:
- yangidan va eskidan sug‘oriladigan o‘tloqi
- bo‘z-o‘tloqi
- granulometrik tarkib
- yengil
- o‘rta
- og‘ir qumoq
- qumloq
- yirik chang
- qum zarrachalar
- massivlar
Abstrak
Maqolada Sirdaryo viloyati massivlarida tarqalgan sug‘oriladigan tuproqlarining granulometrik tarkibi bo‘yicha ma’lumotlar bayon etilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra Sirdaryo viloyati massivlari tuproqlari granulometrik tarkibi qumloqi, yengil qumoq, o‘rta qumoq, og‘ir qumoq ekanligi aniqlangan. Massivlardagi kesmalarining ayrim qatlamlaridagi yirik chang zarrachalariga (45-50 % gacha) nisbatan mayda qumli zarrachalar miqdori (12-36 % gacha) birmuncha yuqori. Sug‘oriladigan o‘tloqi tuproqlarda uning miqdori 32-49 % ni, yirik chang zarrachalari esa 27-37 % ni tashkil qiladi. Sug‘oriladigan o‘tloqi tuproqlarda o‘rta va mayda chang zarrachalar miqdori bir muncha yuqori. Il zarrachalari miqdori 10 dan 26 % gacha o‘zgarib turadi.
Adabiyotlar
Abduraxmonov N.Y. Sug‘oriladigan va lalmi tuproqlar unumdorligini baholashning ilmiy asoslari. Biologiya fanlari bo‘yicha fan doktori (DSc) dissertatsiyasi avtoreferati – Tashkent: TAITI, 2019. – 68 b.
Bobomurodov Sh. M. Tuproqshunoslikda zamonaviy geoaxborot texnologiyalari (GAT) ni qo‘llash samaradorligining ilmiy-amaliy asoslari. Biologiya fanlari doktori (DSc) dissertatsiya. –Toshkent, – 2019. – 184 b.
Kurvantayev R., Musurmonov A., Masharipov N., Xudoynazarova N. Mirzacho‘l vohasi tuproqlarnining umumiy fizikaviy xossalarini mulchalash va kam ishlov berish ta’sirida o‘zgarishi. // “Ko‘p tarmoqli fermer xo‘jaliklarida mahsulot ishlab chiqarishning inovatsion texnologiyalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari to‘plami. – Buxoro, 2016. – B. – 161-162.
Kurvantaev R., Nodira Khakimova. Chemical properties of Zarafshon lower and middle flow soils. E3S Web of Conferences 389, 04015 (2023) https://doi.org/10.1051/e3sconf/202338904015. UESF-2023. R.1-6.
Руководство к проведению химических и агрофизических анализов почв при мониторинге земель. “Госкомземкадастр” Республики Узбекистан. – Тошкент 2004. – 245 с.
Norkulov U. Tuproqni sho‘rini yuvishda suvni tejash texnologiyalarining ilmiy va amaliy asoslari. Qishloq xo‘jaligi fanlari doktori (Doctor of Science) dissertatsiya. –Toshkent. 2018. – 227 b.
Parpiyev G‘.T. Bo‘z-voha tuproqlarining regional xususiyatlari va ularning tuproq unumdorligi shakllanishidagi roli. Biologiya fanlari fan doktori (DSc) dissertatsiyasi. – Toshkent. 2021. – 203 b.
Sobitov O‘.T. Mirzacho‘lni eskidan o‘zlashtirilgan hududlari tuproqlarining evolyutsiyasi. va unumdorligi. Biologiya fanlari falsafa doktori (PhD) dissertatsiya. – Toshkent. 2018. – 124 b.
Умаров М.У. Физическиe свойства почв районов нового и перспективного орошения УзССР. – Ташкент, «Фан», 1974, – 280 с.
Urazboyev I.U. Sug‘oriladigan bo‘z tuproqlar qoplami tuzilishi va ularning unumdorligini baholash. Avtoreferat diss. b.f.d. – Toshkent, 2017. 23 b.
