РАЗРАБОТКА КАРТЫ РИСКА ПОЧВЕННОЙ ЭРОЗИИ НА ОСНОВЕ МОДЕЛИ RUSLE В ПАРКЕНТСКОМ РАЙОНЕ, ТАШКЕНТСКОЙ ОБЛАСТИ

Abstrak

Tuproq eroziyasi O'zbekistondagi asosiy ekologik muammolardan biri bo'lib, ta’sir ahamiyati bo'yicha sho'rlanishdan keyin ikkinchi o'rinda turadi. Mamlakat yarim qurg'oqchil iqlimga ega va yog'ingarchilikning kamligi bilan ajralib turadi, bu esa o'z navbatida tuproqning degradatsiyasi va eroziya jarayonlarining rivojlanishiga yordam beradi. Taxminan 800 ming gektar lalmikor yerlar va mamlakatning umumiy qishloq xo'jaligi yerlarining qariyb 15 foizi turli darajada tuproq eroziyasiga uchragan. Bundan tashqari, yaylovlardan noto‘g‘ri foydalanish va samarasiz sug'orish usullari kabi beqaror qishloq xo'jaligi amaliyotlari muammoni yanada kuchaytiradi.

Adabiyotlar

Dou X., Ma X., Zhao C., Li J., Yan Y. & Zhu J. (2022). Risk assessment of soil erosion in Central Asia under global warming. Catena, 212. https://doi.org/10.1016/j.catena.2022.106056.

Duulatov E., Chen X., Issanova G., Orozbaev R., Mukanov Y. & Amanambu A.C. (2021). Projected Rainfall Erosivity and Soil Erosion in Central Asia. https://doi.org/10.1007/978-3-030-63509-1_4.

Ganasri B.P. & Ramesh H. (2016). Assessment of soil erosion by RUSLE model using remote sensing and GIS - A case study of Nethravathi Basin. Geoscience Frontiers, 7(6), 953–961. https://doi.org/10.1016/j.gsf.2015.10.007.

Gianinetto M., Aiello M., Polinell, F., Frassy F., Rulli M.C., Ravazzani G., Bocchiola D., Chiarelli D.D., Soncini A. & Vezzoli R. (2019). D-RUSLE: a dynamic model to estimate potential soil erosion with satellite time series in the Italian Alps. European Journal of Remote Sensing, 52 (sup4). https://doi.org/10.1080/22797254.2019.1669491.

Gupta R., Kienzler K., Martius C., Mirzabaev A., Oweis T., De Pauw E., Qadir M., Shideed K., Sommer R. & Thomas R. (2009). Research prospectus: a vision for sustainable land management research in Central Asia. ICARDA Central Asia and Caucasus Program. Sustainable Agriculture in Central Asia and the Caucasus Series, 1.

Merritt W.S., Letcher R.A. & Jakeman A.J. (2003). A review of erosion and sediment transport models. Environmental Modelling and Software, 18(8–9). https://doi.org/10.1016/S13648152(03)00078-1.

Mirzayev B., Mamatov F., Ergashev I., Islomov Y., Toshtemirov B. & Tursunov O. (2019). Restoring degraded rangelands in Uzbekistan. Procedia Environmental Science, Engineering and Management, 6(3).

Pimental D., Resosudarmo S.K., Kurz D., McNair C.S., Shpritz L., Fitton L., Saffouri R. & Blair R. (1995). Environmental and Economic Costs of Soil Erosion and Conservation Benefits. Science, 267(2502).

Renard K., Foster G., Weesies G., McCool D. & Yoder D. (1997). Predicting soil erosion by water: a guide to conservation planning with the Revised Universal Soil Loss Equation (RUSLE). In Agricultural Handbook No. 703.

Siakeu J. & Oguchi T. (2000). Soil erosion analysis and modelling: A review. In Chikei (Vol. 21, Issue 4, pp. 413–429).

Singer M.J. & Warkentin B.P. (1996). Soils in an environmental context: An American perspective. Catena, 27(3–4). https://doi.org/10.1016/0341-8162(96)00016-1.

Smith H.J. (1999). Application of empirical soil loss models in southern Africa: A review. South African Journal of Plant and Soil, 16(3). https://doi.org/10.1080/02571862.1999.10635003.

Yang D., Kanae S., Oki T., Koike T. & Musiake K. (2003). Global potential soil erosion with reference to land use and climate changes. Hydrological Processes, 17(14). https://doi. org/10.1002/hyp.1441.