Kalit soʻzlar:
- Orol dengizi qurigan tubi
- mexanik tarkib
- sho‘rlanishlar
- qoldiq o‘tloqi tuproqlar
Abstrak
Maqolada 1960 yillardan boshlab qurib borish jarayoniga uchragan Orol dengizi tubining g‘arbiy qismida vujudga kelgan tuproq-gruntlarni, cho‘llanish sharoitlarida shakllangan qoldiq o‘tloqi tuproqlarining mexanik tarkibi va sho‘rlanish holatlariga doir dala tadqiqotlarida va kimyoviy tahlillar asosida ilk ma’lumotlar bayon etilgan. Sho‘rlanish ximizmiga ko‘ra xloridli, xlorid-sulfatli, sulfat-xloridli va bazan sulfatli sho‘rlangan tuproq-gruntlar nisbatan ko‘proq uchrab, tuzlarning sifat tarkibida СаSO4, NaSO4, va MgSO4, tuzlari tashkil etadi, natriyli tuzlar yetakchi o‘rinda, keyingi o‘rinni esa kalsiy va magniy tuzlari egallaydi. Sho‘rlanish darajasi ortib borishi bilan xloridli, xlorid-sulfatli sho‘rlanish tiplari, sulfatli-xloridli va ba’zan sulfatli sho‘rlanish tiplari bilan o‘rin almashadi, tuzlar tarkibida xlor ioni miqdorining ortganligi ko‘rinadi.
Adabiyotlar
R. Q. Qo‘ziyev, N. Yu. Abduraxmanov, B. R. Ramazonov. Orol bo‘yi hududlarining tuproq resurslari va ulardan samarali foydalanishning ilmiy asoslari. Monografiya – Toshkent, “Zilol buloq” nashriyoti. 2020 й. – 204 б.
Э.И.Чембарисов. Гидрохимия орошаемых территории (на примере бассейна Аральского моря). – Ташкент, изд: “Фан”, 1988, – С. 29-78.
А. Мамбетназаров, А. Мырзамбетов, Б. Халмуратова. 2017. Қорақалпоғистон суғориладиган тупроқларининг агрофизик хусусиятлари. ЎзМУ Хабарлари. № 3/2. – С. – 90-91.
В. А. Рафиқов. 2013. Процессы опустынивания южного Приаралья. – Ташкент, типография АН РУз. – С. –140.
А. Ж. Исмонов. Характеристика засоленных почв низовий р.Амударья // Сборник научных статьей Международная научно-практическая конференция на тему – “Современные тенденции развития аграрного комплекса”. ФГБНУ “Прикаспийского НИИ аридного земледелия”. – Россия, – Астрахан, 2016. – С. – 344-348. AGROTUPROQSHUNOSLIK VA
А. Ж. Исмонов, Н. Н. Каландаров, У. Х. Мамажанова, Г. Н. Каттаева, А. Т. Дўсалиев. Почвенно-экологические проблемы Аральского моря // «Научное обеспечение устойчивого развития ангропромқшленниго комплекса». Сборник материалов научно-практической конференции посвященной памяти академика РАН В. П. Зволинского и 30 летию ФГБНУ “ПАФНЦ РАН”. С. Соленое Займище. – Астрахан, 2021г. – 608-611 стр.
Р. Кузиев, Н. Абдурахмонов, А. Ж. Исмонов. 2013. Инструкция по ведению земельного кадастра, проведению почвенных изыскательских работ и составлению почвенных карт. – Ташкент, изд: «Ўз Р Ергеодезкадастр ДК». – 48 стр.
Руководство по полевым исследованиям и картированию почв “Почвенная съемка”. 1959, – Москва. – 420 стр.
Колл.авторов. Агрохимические методы исследования почв и растений”, 1977. СоюзНИХИ. – Ташкент. – С. – 77-117.
Е. В. Аринушкина. 1975. Руководство по химическому анализу почв. – Москва, изд: МГУ, – 491 с.