Kalit soʻzlar:
- toshqin
- tuproq qoplami
- degradatsiya
- shimoliy tayga mintaqasi
- suvda eruvchan tuzlar tarkibi
Abstrak
2008-2009 yillarda Alazeya daryosi havzasida sodir bo'lgan halokatli suv toshqini oqibatlarini o'rganish munosabati bilan va 2020-yilda Sardoba suv ombori yorilishidan keyin suv toshqini bo‘yicha birinchi marta keng qamrovli ilmiy tadqiqotlar olib borildi. Ushbu maqolada daryo va suv omborining vodiy qismida uzoq muddatli suv toshqinlarining tuproq qoplamiga ta'sirini aniqlash uchun ma'lumotlar mavjud va uzoq muddatli suv toshqini ostida bo'lgan tuproqning buzilishi bosqichlarini aniqlashga asoslanadi. Buzilgan kesmalarning morfologik xususiyatlari, suvda eriydigan tuzlarning tarkibi berilgan va tanlangan tuproqlarning asosiy fizik-kimyoviy xususiyatlari keltirilgan.
Adabiyotlar
Реки и озера Якутии. Краткий справочник / Отв. ред. В.И. Агеев. – Якутск: Бичик, 2007. – 136 с.a
Андреев В.Н. Сезонная и погодная динамика, фитомассы в субарктической тундре.– Новосибирск: Наука, 1978. – 189 с.
Готовцев С.П., Находкин Н.А., Барышев Е.В., Копырина Л.И. О причинах подтопления населенных пунктов в бассейне р. Алазеи // Наука и техника в Якутии № 2 (15). – Якутск, 2008. – С. – 23-26.
Davydov S.P., Fyodorov-Davydov D.G., Neff J.C, Shiklomanov N.I., Davydova A.I. Changes in Active Layer Thickness and Seasonal Fluxes of Dissolved Organic Carbon as a Possible Baseline for Permafrost Monitoring. Ninth International Conference on Permafrost. Volume 1. Institute of Northern Engineering. University of Alaska Fairbanks. – USA 2008. – Р. 333-336.
Fyodorov-Davydov D.G., Kholodov A.L., Ostroumov V.E., Kraev G.N., Sorokovikov V.A., Davydov S.P., Merekalova A.A. 2008. Seasonal Thaw of Soils in the North Yakutian Ecosystems. Ninth International Conference on Permafrost. Volume 1. Institute of Northern Engineering. University of Alaska Fairbanks. – USA 2008. – Р. – 481-486.
Сивцева А.И., Мостахов С.Е., Дмитриева З.М. География Якутской АССР – Якутск: кН. Изд-во, 1984. – 168 с.
Григорьев М.Н., Куницкий В.В., Чжан Р.В., Шепелёв В.В. Об изменении геокриологических, ландшафтных и гидрологических условий в арктической зоне Восточной Сибири в связи с потеплением климата. Институт мерзлотоведения СО РАН, – Якутск. 2009. – С. 5-11
Национальный атлас почв Российской Федерации. – М.:Астрель: АСТ, 2011 – 632 с.
Иванова А.З., Десяткин Р.В. Криоземы бассейна р. Алазея // Наука и образование. – Якутск, 2011.- №2(62). – С. – 70-73.
Еловская Л.Г., Петрова Е.И., Тетерина Л.В. Почвы Северной Якутии. Новосибирск: «Наука», 1979. – 73-109 с.
Десяткин Р.В., Оконешникова М.В., Десяткин А.Р. Почвы Якутии. – Якутск, 2009. – 61 с.
Еловская Л.Г., Коноровский А.К. Районирование и мелиорация мерзлотных почв Якутии. Издательство «Наука», Сибирское отделение. – Новосибирск, 1978. – 173 с.
Криоэкосистемы бассейна реки Алазея / Отв. ред. А.П. Исаев, И.В. Климовский; - Новосибирск: Академическое изд-во: «Гео», 2018. – 211 с. ISNB 978-5-9909584-0-1.
Курвантаев Р., Ботиров Ш. А. Общие физические свойства деградированных почв Сырдарьинской области. // Плодородие почв и эффективное применение удобрений: материалы Международной научно-практической конференции. – Минск, 2021. В 2 ч. Ч. 1. – С. – 96 -100.