Kalit soʻzlar:
- tuproq geokimyosi
- sement zavodi
- ishqoriy metallar
- ishqoriy-yer metallar
- natriy
- kaliy
- rubidiy
- seziy
- kalsiy
- stronsiy
- bariy
- texnogen ifloslanish
- tipik bo‘z tuproq
Abstrak
Ushbu maqolada Quvasoy sement zavodi ta’sir zonalarida joylashgan sug‘oriladigan tipik bo‘z tuproqlarda ishqoriy (Na, K, Rb, Cs) va ishqoriy-yer (Ca, Sr, Ba) metallarining geokimyoviy xususiyatlari o‘rganildi. Tadqiqotlarda sement zavodidan 100, 500, 1000 va 10000 m (fon) masofalarda joylashgan tuproq kesmalarining turli genetik gorizontlari va chuqurliklaridan namuna olindi. Ishqoriy va ishqoriy-yer metallarning miqdoriy o‘zgarishi fon hududiga nisbatan 100-500 m zonalarda nisbatan yuqoriligi bilan ajralib turdi. Ayrim elementlarning (K va Ca) tuproqning yuqori qatlamlarida, zavodga yaqin hududlarda texnogen to‘planish tendensiyasi aniqlandi. Na, Rb va Cs elementlarining taqsimoti texnogen omildan ko‘ra sug‘orish sharoitlari, agrotexnik tadbirlar va tuproq hosil qiluvchi ona jinslarning mineralogik tarkibi bilan kuchliroq bog‘liq ekani ko‘rsatildi.
Adabiyotlar
Бараева А.И.-Почвозащитное земледелие Издательства «Колос» – Москва 1975г. - 303 стр.
Бужак Д.И. М.Н. Заславский, И.С. Константинов, А.Т. Рожков. «Вопросы эрозии и повышения продуктивности склоновых земель» Молдавии.Издательства Штинца А.Н. Молдавский ССР,Кишенев 1961г. 119 - стр.
Бурыкин А.М.»Водная эрозия в горных условиях влажных и сухих субтропиков»
Садриддинов А.А. – эффективность удобрений в повышении производительности эродированных богарных почв Таджикистана. Почвы Таджикистана эрозия почв и борьба с ней, Таджик. Госиздат, – Душанбе, 1963г, С 118-144.
Мишинкина В.В. К.С. Рагимов- Агротехнические меры борьбы с эрозией почв в горных районах. Кн. Борьба с горной эрозией почв и селевым потоком. – Ташкент, 1962г, 272 стр.
Якутилов А. М., А. Ш. Буракин., А. А. Садриддинов., В.И.Лукин. Кн.Почвы Таджикистана эрозии почв и борьбы с ней. Вып.6.Таджик, Издательство. – Душанбе 1963г, -176 стр