Kalit soʻzlar:
- ўтлоқи саз тупроқлар
- гумус
- шўрланиш
- механик таркиб
- ҳаракатчан фосфор
- алмашинувчи калий
- эрозия
Abstrak
Мақолада Фарғона вилояти ҳудудларида 2009-2019 йилларда тупроқ мониторинг тадқиқотларида олинган маълумотлар ёритиб берилган. Вилоят суғориладиган ер майдонларида ўтган йиллар давомида тупроқларнинг хосса-хусусиятлари ва мелиоратив ҳолатларида сезиларли ўзгаришлар юз берган. Яъни, сизот сувлари сатҳини ўртача 200 см дан (2009) 170 см гача (2019) кўтарилганлиги ва бунинг натижасида 2019 йилга келиб, вилоятнинг жами суғориладиган ерларининг 40,0% турли даражада шўрланганлиги даражасида қолган. Шунингдек, 2019 йилга келиб, вилоятнинг 48,6% ер майдонлари 1,0% гача гумус билан таъминланган бўлиб, бу ер майдонларини гумус билан кам даражада таъминланганлигини кўрсатади.
Adabiyotlar
Интернет маълумотлари. 2020. (Тупроқлар деградацияси). // [Электрон ресурс].
Ўзбекистон Республикасида Ер мониторингини юритиш услуби.–Тошкент. 2011. – 138 – бет.
Қўзиев Р., Абдураҳмонов Н., Исмонов А., Омонов А., Менглиқулов Э. Давлат ер кадастрини юритиш учун тупроқ тадқиқотларини бажариш ва тупроқ карталарини тузиш бўйича йўриқнома. – Тошкент. 2013. 52 – бет.
Протасов П.В.(отв.ред). Методы агрохимических анализов почв Средней Азии.– Тошкент. 1973, 138 – бет.
Тошқўзиев М.М. Тупроқда умумий гумус ва ҳаракатчан гумус моддалари миқдоридан унинг унумдорлиги кўрсаткичи сифатида фойдаланишга доир услубий кўрсатмалар. – Тошкент, 2006. 25 – бет.
Қўзиев Р.Қ., Сектименко В.Е., Исмонов А.Ж. Ўзбекистон тупроқ қопламлари Атласи. – Тошкент. 2010. 48 – бет.
Ланге О.К. Геология Узбекской ССР. изд: ОНТИ, Ленинград – Москва. том-I, 1937. стр: 449 – 472.
Мақсудов А. Почвы Центральной Ферганы и их изменение в связи с орошением. Автореф. дисс. д.б.н. – Ташкент, 1993. 40 – бет.
Исоқов В. Ю., Мирзаев У.Б. Марказий Фарғонада шаклланган арзиқли тупроқларнинг хоссалари ва уларнинг инсон омили таъсирида ўзгариши. «Фан» нашрёти, – Тошкент, 2009. 228 – бет.
Муаллифлар жамоаси. Фарғона водийси суғориладиган тупроқларининг хоссалари, экологик-мелиоратив ҳолати ва маҳсулдорлиги. Наврўз нашрёти. – Тошкент, 2017. 328 – бет.
Рузметов М.И. ва бошқалар. Ўзбекистон суғориладиган ерларининг мелиоратив ҳолати ва уларни яхшилаш. Университет нашриёти. – Тошкент, 2018. 304 – бет.
Тешаев Ш., Холиқов Б., Қўзиев Р., Абдураҳмонов Н., Исмонов А., Мансуров Ш., Иминов А., Расулова Ф., Ҳакимов Ю., Саимназаров Ю., Сатторов М. Андижон, Наманган ва Фарғона вилоятлари тупроқлари ҳолати ҳамда унумдорлиги паст ерларда қишлоқ хўжалиги экинларини жойлаштириш ва етиштириш агротехнологиялари бўйича тавсиялар. – Тошкент, 2017. 72 – бет. ТУПРОҚШУНОСЛИК