Kalit soʻzlar:
- suv tuzining tarkibi
- Yerg‘in tepaligi
- mikroelementlarning biogeokimyosi
- yorqin kashtanli tuproqlar
Abstrak
Yerg‘in tepaligi hududidagi Qalmog‘iston Respublikasi tuproqlarida molibden, bo‘r va ftor bo‘yicha mikroelementli vaziyat aniqlandi, landshaftning asosiy tarkibiy qismlarida kimyoviy birikmalarning tarqalishi va xatti – harakatlarining qonuniyatlari o‘rganildi: yer osti jinslari tuproq. Tuproqlarda iz elementlarning tarqalish naqshlari aniqlandi, ushbu taqsimotga ayniqsa, kuchli ta’sir ko‘rsatadigan omillar nomlandi, tuproq qoplamini biogeokimyoviy rayonlashtirishga yanada qat’iy yondashuv taklif qilindi. Mikroelementlarning yetishmasligi yoki ortiqcha bo‘lishi tufayli oziq-ovqat zanjirida buzilishlar yuzaga keladigan ekstremal hududlar va tuproqlar mavjudligi aniqlandi. Ushbu tadqiqotlar elementlarning biologik aylanishini baholashga va biosferadagi atomlarni konvertatsiya qilishning biogeokimyoviy jarayonining yo‘nalishini baholashga imkon beradi. Qalmog‘iston hududining tuproq hosil qiluvchi jinslari bor va molibdendan tashqari barcha elementlar bilan qashshoqlashadi. Hisoblangan Klarklar iz elementlari kontsentratsiyasi ftoridning tarqalishini ko‘rsatadi
Adabiyotlar
Виноградов А.П. Геохимия редких и рассеянных химических элементов в почвах. М: Изд-во АН СССР, 1957. 238 с.
Даваева Ц.Д., Сангаджиева Л.Х., Булуктаев А.А., Бадмаева З.Б. Биоиндикация и мониторинг состояния нефтезагрязненных территорий Прикаспийской низменности// Монография. Элиста. ЗАО ОПП «Джангр». 2014. -152 с.
Ильин В.Б. Буферные свойства почвы и допустимый уровень ее загрязнения тяжелыми металлами//Агрохимия. – 1997. - №11. – С. 65-70.
Ильин В.Б. Микроэлементы в ландшафтах Западной Сибири. Почвоведение 1979, № 7, с. 43; 1975, - № 8, – С. 47-50.
Кабата-Пендиас А., Пендиас Х. Микроэлементы в почвах и растениях. Мир. 1989. 452 с.
Ковальский В.В. Геохимическая экология. – М.: Наука, 1974.300 с.
Методические указания по агрохимическому обследованию и картографированию почв на содержание микроэлементов. Составитель: И.Г. Важенин. – М.: Изд-во ВАСХНИЛ, 1976. – С. 50.
Ориентировочные допустимые концентрации (ДОК) тяжелых металлов и мышьяка в почвах/Госкомсанэпиднадзор России. – М., 1995. 8 с.
Прохорова Н.В. Ландшафтный подход в региональных эколого-геохимических исследованиях // Известия Самарского научного центра Российской академии наук. 2004. – Т. 6. № 2. С. 259-265.
Ринькис Г.Я. Оптимизация минерального питания растений - Рига Зинатне, 1972. - 355 с.
Сангаджиева Л.Х. Микроэлементы в почвах Калмыкии и биогеохимическое районирование ее территории// Монография. Элиста. АПП Джангр, 2004. 115 с.
Симонов И.Н., Полудений Л.В. Влияние молибдена на некоторые физиологические процессы в листьях и почках облепихи//Селекция и семеноводство овощных, плодовых и декоративных культур. – М., 1992. – С.23-31.
Сохорова З.В., Бамбаева Е.Н., Самтанова Д.Э., Джабруева Л.В., Сангаджиева Л.Х., Слизская С.А. Биогеохимическая активность кормовых растений по отношению к тяжелым металлам // Естественные и технические науки. 2023, №1, – С. 78-84.