Kalit soʻzlar:
- Orol dengizi qurigan tubi
- tuproq-gruntlar
- psammofit
- klark
- migratsiya
Abstrak
Maqolada Orol dengizining qurigan tubi tuproq-grunt qoplamlarida, sizot suvlarning bug‘lanishi natijasida, bug‘lanuvchi geokimyoviy to‘siqlar vujudga keladi, bu sho‘rxoklarda, tuzli ko‘llarda, sho‘rlangan tuproqlarda va boshqalarda bo‘lib, ularda Ca, Na, K, Mg, F, S, Sr, Rb, Zn, Li, N, U, Mo kabi migratsiyalanuvchi moddalar to‘planadi. Biomikroelementlarni landshaft bloklaridagi taqsimoti, konsentratsiya klarki muhim ko‘rsatgichlardan hisoblanadi. O‘rganilgan hudud tuproqlarida geokimyoviy yer elementlaridan Sr, Ce va La moddalarini ustivor darajada barerlarda yig‘ilganligi va bu ularni mexanik tarkibi bilan bog‘liq ekanligi kuzatildi.
Adabiyotlar
Davlat yer kadastrini yuritish uchun tuproq tadqiqotlarini bajarish va tuproq kartalarini tuzish bo‘yicha yo‘riqnoma // Me’yoriy hujjat, – Toshkent, 2013. –52-bet.
Yerdan foydalanishda yirik masshtabli xaritalar tuzish va tuproq tadqiqotlari bo‘yicha umumittifoq ko‘rsatma // 1973, – Moskva. – 130-bet.
Tuproqlarni xaritalashtirish // 1959, –Moskva, 450 bet.
Paxta maydonlarida tuproqlarning agrofizikaviy, agrokimyoviy va mikrobiologik xossalarini o‘rganish uslublari / O‘zPITI. – Toshkent.1993, 37- bet.
Rafikov V.A. Sostoyanie Aralskogo morya i Priaralya do 2020 goda // 2014. – Tashkent. – S.112.
Ismonov A., Do‘saliyev A., Mamajanova O‘. Orol dengizi markaziy qismi qurigan tubi tuproqgruntlarining meliorativ holati // O‘zbekiston Milliy Universiteti xabarlari, №3/2/1 2022y. B. 52-55 b.
Kattayeva G.N., Ismonov A.J. Solonchaki, obrazovavshiesya na osushennom dne Aralskogo morya // Jurnal “Nauchnoe obozrenie”. (biologicheskie nauki). – Moskva. 2022g, №4, str-112-117.
Zvonkova T.V. metodы geograficheskogo prognoza izmeneniy prirodnoy sredы. Sofiya, Jemchug, 1975. S. 25-90
Perelman A.I. Geoximiya landshaftov. Vыsshaya shkola. – Moskva, 1975, s.342.
Ismonov A. Tursunov A.A. Xarakteristika zasolennыx pochv nizoviy r. Amudarya // Sbornik nauchnыx statey Mejdunarodnoy nauchno-prakticheskoy konferensii, posvyaщennuyu 25-letiyu Prikaspiyskogo NII aridnogo zemledeliya po teme “Sovremennie tendensii razvitiya agrarnogo kompleksa”. Astraxan, 2016 g., 11-13 may. FGBNU “Prikaspiyskogo NII aridnogo zemledeliya”, 2016. – S. 344-348. Ismonov A.J. Kattaeva G.N. Ramazonov B.R., Somt issues of improving the hydro geological conditions of the soils of Karakalpakstan // ACADEMICIA an International Multidisciplinary Research Journal. Vol.11, Issue 4, April 2021 / pp. 968-973, https://saarj.com.
Kattayeva G.N., Qalandarov N.N., Mamajonova U.X. selinno-pastbiщnыe pochvы Aralskoy akvatorii // O‘zbekiston Milliy Universiteti xabarlari, №3/1/1 2022y. –B. 71-74 b.
Ismonov A.J., Dusaliyev A.T., Kalandarov N.N., Mamajanova U.X. Kattaeva G.N. Rrofile of desert sandy soils formed in the Aral sea dried-up seabed. E3S Web Conf. Volume 486, pp.1-5. 2024. 07. 2. IX International Conference on Advanced Agrotechnology’s, Environmental Engineering and Sustainable Development (AGRITECH-IX 2023) https: //doi.org/10.105/e3sconf/202448604010.
A. Ismonov, G. Kattayeva, A. Do‘saliyev Mamajanova U. Orol dengizi qurigan tubi tuproqgrunt qoplamlari // O‘zbekiston Agrar fani xabarnomasi, 2023. № 5 (11) 3 Ilmiy-amaliy jurnal. – 174-177- betlar.
Kattayeva G.N., A.J. Ismonov. Orol dengizi qurigan tubi tuproq-gruntlarida, chirindi miqdori va singdirish sig‘imi, singdirilgan kationlarning tarkibi. Tuproqshunoslik va agrokimyo ilmiy jurnali. 2023. №2. – 20-26-betlar.
