Kalit soʻzlar:
- Lalmi tipik bo‘z tuproq
- ko‘p yilik beda
- mikroagregat va makroagregat zarrachalar
- mexanik tarkib
- bug‘doy
- almashlab ekish
- yirik va mayda chang
- hajm va solshtirma og‘irlik
- struktura
Abstrak
Maqolada G‘allaorol tumanida tarqalgan ko‘p yillik beda, almashlab ekish, ko‘p yillik tajriba, surunkali o‘g‘itsiz bug‘doy, kuchli darajada yuvilgan, janubiy ekspozitsiya qiyaligi 5-70 bo‘lgan tipik bo‘z lalmi tuproqlarning mikroagregat, makro-agregat va umumiy fizikaviy xossalariga ta’siri izohlangan. Almashlab ekish va ko‘p yillik tajriba, surunkali o‘g‘itsiz bug‘doy ekilgan maydonlardagi mikroagregatlar tarkibida yirik chang (0,05-0,01 mm) zarrachalarning miqdori kesma bo‘ylab 56-72 va 52-68 % ni tashkil etadi. Tuproqlarning eng ko‘p qismi agronomik qimmatli agregatlardan iborat bo‘lib, uning eng ko‘p miqdori ko‘p yillik beda va ko‘p yillik tajriba, surunkali o‘g‘itsiz bug‘doy maydonining haydov qatlamida 66-92% ni, tashkil qiladi. Almashlab ekilgan maydonlarda tuproq zichligi kesma bo‘ylab 1,30-1,46 g/sm3 oraligida o‘zgaradi.
Adabiyotlar
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 7-iyundagi «O‘zbekiston Respublikasi qishloq xo‘jaligini rivojlantirishning 2020-2030-yillarga mo‘ljallangan strategiyasida belgilangan vazifalar ijrosini samarali tashkil etishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi PQ-273-son qarori.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF-60-son «2022-2026 yillarga moljallangan yangi O‘zbekistoning taraqqiyot strategiyasi togrisida»gi Farmoni.
Kiryushin V.I. Minimalizatsiya obrabotki pochvi: itogi diskussii // J.: Zemledeliye. –M.: 2007. № 4. –S. –28-30.
Kurvantayev R. Optimizatsiya i regulirovaniye agrofizicheskogo sostoyaniya oroshayemix pochv pustinnoy zoni Uzbekistana: Avtoref.diss.dok.s.x.nauk. –Tashkent. 2000. –45 s.
Kurvantayev R.K., Xalilova Z.F. Fizicheskiye svoystva oroshayemix pochv CHirchikskogo basseyna. /Aktual’niye problemi sovremennoy nauki, № 1, 2022, Doi: 10.25633/Apsn. 2022.01.01. –S. –23-26.
Qurvantayev R., Xalilova Z. CHirchiq havzasi tuproqlarning strukturali holati. / O‘ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI XABARLARI, 2022, [3/1] ISSN 2181-7324 2022. – B. –115-118.
Qurvantayev R., Geldiyev O. A.Turli o‘tmishdosh ekin maydonlari lalmi tuproqlarning granulometrik va mikroagregat tarkibi. / Tuproq unumdorligini saqlashda raqamli texnologiyalarni qo‘llash istiqbollari va muammolari» mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari – Toshkent. 2022 – B. 25-33.
Nurbekov A. Farg‘ona vodiysida tuproqni himoyalovchi dehqonchilikning ilk qadmlari. yer energiya bioxilma-xillik. Axborot byulleteni. №8. –Toshkent, 2018. –2-4 b.
lalmikor dehqonchilikning ahamiyati, ilmiy asoslari va uni rivojlantirishning innovatsion agrotexnologiyalari mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya ilmiy maqolalar to‘plami. «Ilm va fan» nashriyoti –Jizzax, 2023. – 433 b.
